skip to Main Content
علائم خطر در درمان

مرزها و علائم خطر در درمان

درمانِ خوب باید مانند پناهگاهی باشد که درمان‌جوها در آن بتوانند در مورد هر چیزی که دلشان می‌خواهد صحبت کنند. اما در واقع وقتی که آنها در جلسه هستند، خیلی‌ها نمی‌دانند که حیطه‌های خاصی وجود دارند که ورود ممنوع‌اند. اگرچه درمان‌جوها باید احساس کنند که اگر افکار و احساسات‌شان را با درمان‌گرشان در میان بگذارند و در مورد چیزهایی که در ذهن‌شان می‌گذرد صحبت کنند، اما مرزهای منطقی و قابل قبولی وجود دارند که درمان‌گرهای مجرب آنها را تعیین خواهند کرد- مانند اجتناب از بیان جزئیاتِ بیش از حد در مورد زندگی خودشان وقتی که مثلا یک درمان‌جو سوال می‌کند، یا خودداری از گوش دادن و خندیدن به جوک‌های بی‌ادبی و توهین‌آمیزِ یک درمان‌جو.

در این مقاله می‌آموزید:

  • آیا اجازه دارم از درمان‌گرم سوالات شخصی بپرسم؟
  • اگر مجذوب درمان‌گرم شدم، چطور؟
  • آیا صحبت کردن در مورد مذهب با درمان‌گرم مجاز است؟
  • آیا باید در مورد درمان‌گرم در گوگل جستجو کنم؟
  • علائم هشداردهنده‌ی یک درمان‌گر بد کدامند؟
  • اگر درمان‌گرم خیلی زیاد یا خیلی کم حرف بزند، چطور؟
  • اگر درمان‌گر باعث آزردگی خاطر و رنجش من شود، چطور؟
  • چطور باید به رفتار نامناسب واکنش نشان دهم؟
  • آیا می‌توانم به درمان‌گرم پیامک بدهم؟

آیا اجازه دارم از درمان‌گرم سوالات شخصی بپرسم؟

بله- تا حدی، و با دانستن این موضوع که ممکن است درمان‌گر پاسخ ندهد. بعضی از درمان‌گرها، مخصوصا آنهایی که یک رویکرد روان تحلیلی را پیش می‌گیرند، هدف‌شان طرح‌ریزی یک «لوح سفید» است و ممکن است با توجه به اینکه پاسخ دادن به سوالات شخصی می‌تواند در پیشرفت درمان‌جو تداخل ایجاد کند، از پاسخ دادن به این‌گونه سوالات خودداری کنند. از سوی دیگر، درمان‌گرهای شناختی- رفتاری در صورتی که احساس کنند پاسخ دادن به سوالات شخصیِ منطقی به تقویت اتحاد و ارتباطِ درمانی کمک خواهد کرد، ممکن است تمایل بیشتری به این کار داشته باشند. اما داشتن اطلاعات بیش از حد در مورد زندگی یک درمان‌گر می‌تواند مانعِ پیشرفت شود، بنابراین صرف نظر از سبک یا روش، درمان‌گرهای خوب مرزهای محکمی تعیین خواهند کرد و از پاسخ دادن به سوالاتی که تصور می‌کنند بسیار خصوصی یا نامربوط هستند خودداری می‌کنند. اگر درمان‌جویی احساس کند که نداشتن دانش در مورد درمان‌گر معضل است، باید آن را مطرح کند؛ درمان‌گر و درمان‌جو با هم می‌توانند احساسات و راه حل‌های احتمالی را بررسی کنند.

اگر مجذوبِ درمان‌گرم شدم، چطور؟

رابطه‌ی درمانی مستلزم اعتماد، صمیمیت، و زمان قابل توجه است؛ در نتیجه، بعضی از درمان‌جوها دچار احساسات عاشقانه یا جنسی نسبت به درمان‌گرشان می‌شوند. معمولا اگر این احساسات خفیف باشند احتمالا مانعِ پیشرفت نخواهند شد و حتی ممکن است موجب افزایش افشاگری شوند، اما اگر شدید و طولانی‌مدت باشند می‌توانند باعث شرم یا خجالت درمان‌جو یا منحرف شدن از خودِ درمان شوند. درمان‌جوها باید درک کنند که درمان‌گر در مورد این حسِ مجذوبیت، مقابله به مثل نخواهد کرد- زیرا هر رفتار عاشقانه یا جنسی، یک مورد تخلف اخلاقیِ بنیادی خواهد بود و شاید منجر به از دست دادن مجوزش شود- اما این به این معنا نیست که در مورد این موضوع نمی‌توان بحث کرد.

آیا صحبت کردن در مورد مذهب با درمان‌گرم مجاز است؟

بسیاری از درمان‌جوها (و درمان‌گرها) از صحبت کردن در مورد مذهب اجتناب می‌کنند، یا به دلیل اینکه می‌ترسند که ناخواسته موجب آزردگی خاطر طرف مقابل شوند و یا به این دلیل که تصور می‌کنند این موضوع ربطی به پروسه‌ی درمان ندارد. اما مطالعات نشان داده‌اند که باورهای مذهبی و معنوی برای زندگی عاطفی بسیاری از مردم مهم‌اند و می‌توانند نقش مهمی در سلامت روان ایفا کنند. درمان‌جوهایی که تمایل دارند در مورد مذهب با درمان‌گرشان صحبت کنند، تشویق می‌شوند تا در این مورد حرف بزنند؛ حتی اگر باور مذهبی درمان‌گر با باور مذهبی درمان‌جو همسو و مشترک نباشد، آنها باز هم باید بتوانند بدون قضاوت کردن در مورد نقش آن در زندگی درمان‌جو بحث کنند.

آیا باید در مورد درمان‌گرم در گوگل جستجو کنم؟

بسیاری از درمان‌جوها متوجه می‌شوند که بجز مسائلی که در جلسات درمان با هم در میان می‌گذارند، در مورد زندگی درمان‌گر نیز کنجکاو هستند. جستجوی اینترنتی در مورد درمان‌گر می‌تواند تا حدی این کنجکاوی را برطرف نماید اما می‌تواند شمشیری دولبه نیز باشد. از یک سو، می‌تواند به درمان‌جو کمک کند تا به اشتراکات موجود بین خودش و درمان‌گر پی ببرد، که می‌تواند موجب تقویت ارتباط شود؛ در مواردی بسیار نادر نیز می‌تواند اطلاعاتی را در مورد درمان‌گر افشا کند که ممکن است از درمان‌جو در برابر آسیب محافظت نماید یا اطلاعاتی را فاش کند که درمان‌جوی قبلی به دلیل ناراحتی از درمان‌گر عمدا و به غلط آنها را بیان کرده است. درمان‌جوهایی که در مورد درمان‌گرشان در اینترنت جستجو کرده‌اند و در مورد اطلاعاتی که به دست آورده‌اند ناراحت هستند، باید این اطلاعات را در یکی از جلساتِ درمان مطرح کنند.

علائم هشداردهنده‌ی یک درمان‌گر بد کدامند؟

حتی بهترین درمان‌گرها نیز بدون نقص نیستند، و درمانِ موثر همیشه راحت و مطلوب نخواهد بود. اما متاسفانه بعضی از درمان‌گرها هستند که در شغل‌شان واجد شرایط نیستند یا کاملا بد هستند. درمان‌گری که بیش از حد در مورد خودش صحبت می‌کند یا آشکارا اطلاعات را افشا می‌کند، نمی‌تواند انتقاد سازنده را بپذیرد، یا از بحث و گفتگو در مورد اینکه پروسه‌ی درمان به چه صورت خواهد بود و از لحاظ منطقی انتظارِ چه نوع پیشرفتی را از پروسه داریم خودداری می‌کند، احتمالا بهترین گزینه برای اکثر درمان‌جوها نخواهد بود. سایر علائم هشداردهنده شامل این موارد می‌شوند: در مورد انتخاب‌ها یا سبک زندگی درمان‌جو قضاوت یا انتقاد می‌کند، در طول جلسات به نظر بی‌حوصله می‌آید یا این‌طور به نظر می‌رسد که حواسش به جلسه نیست، با درمان‌جو طوری رفتار می‌کند که انگار از لحاظ عاطفی یا عقلانی در سطح پایین‌تری قرار دارد، یا به نظر می‌رسد به خاطر اطلاعاتی که درمان‌جو افشا می‌کند به راحتی تحت تاثیر قرار می‌گیرد یا ناراحت می‌شود.

اگر درمان‌گرم خیلی زیاد یا خیلی کم حرف بزند، چطور؟

اگرچه تمرکز یک جلسه‌ی درمان باید بر بیمار باشد، اما هر درمان‌گری گهگاه نیاز به صحبت کردن خواهد داشت. اینکه صحبت کردن تا چه اندازه قابل قبول است، هم از لحاظ سبک و روش (مثلا یک درمان‌گر شناختی- رفتاری احتمالا بیشتر از یک درمان‌گر تحلیلی حرف خواهد زد) و هم از لحاظ اولویت‌های شخصی درمان‌جو، متفاوت است. اگر درمان‌گر دائما صحبت‌های تک‌نفره‌ی طولانی را ادامه دهد- مخصوصا اگر در مورد موضوعات شخصی باشند و به درمان‌جو مربوط نباشند- صحبت‌های درمان‌جو را قطع کند، یا به نظر برسد که نمی‌تواند منتظر بماند تا هنگامی که درمان‌جو سکوت می‌کند او شروع به حرف زدن کند، ممکن است مانع پیشرفت شود. برعکس، اگر درمان‌گری نتواند سوالات مفید یا کاوشی بپرسد یا درونداد بدهد، این نیز مشکل‌ساز است.

اگر درمان‌گر باعث آزردگی خاطر و رنجش من شود، چطور؟

گاهی اوقات، درمان‌جوها در درک تعاملات درمانی دچار سوء تفاهم می‌شوند و چنین تعاملاتی را با لاس زدن اشتباه می‌گیرند، در حالی که این‌گونه نیستند. اما تعداد بسیار کمی از درمان‌گرها از خط قرمز عبور می‌کنند و رفتارهای غیر اخلاقی انجام می‌دهند. در صورتی که یک درمان‌گر بیش از حد یا به طور نامناسب درمان‌جویی را لمس کند؛ خیلی روی جنسیت یا زندگی عاشقانه تمرکز کند طوری که ظاهرا از نگرانی‌های اصلی درمان‌جو فاصله گرفته؛ یا دائما در مورد جذابیت درمان‌جو، جاذبه جنسی درمان‌جو، یا بدن او اظهار نظر کند؛ این می‌تواند علامتی باشد مبنی بر اینکه درمان‌گر در حال عبور از مرزهای حرفه‌ای و سوء استفاده از درمان‌جو است.

چطور باید به رفتار نامناسب واکنش نشان دهم؟

درمان‌جوها همیشه در صورتی که احساس کنند درمان‌گرشان در حال عبور از مرزها است، باید این موضوع را آزادانه و به طور علنی گزارش کنند؛ یک درمان‌گر شایسته و بااخلاق، نگرانی‌ها را بسیار جدی می‌گیرد و تمایل دارد به آنها بپردازد. اگر درمان‌گر، درمان‌جو را تحقیر کند، با او بی‌ادب باشد، یا او را به شکلی تهدید کند، احتمالا درمان‌جو بسیار تمایل به پایان دادنِ درمان خواهد داشت. در مواردی که درمان‌گر از مرزهای مشخص شده عبور کند- مثلا درمان‌گر سعی کند درمان‌جو را ببوسد یا تصاویری در مورد روابط جنسی خودش به او نشان دهد- درمان‌جو باید رفتار درمان‌گر را به هیئت اعطای مجوزش (در ایران سازمان نظام روانشناسی اگر درمانگر روانشناس باشد و سازمان نظام پزشکی اگر درمانگر روانپزشک باشد) گزارش کند.

آیا می‌توانم بین جلسات به درمان‌گرم پیامک بدهم؟

بسیاری از درمان‌گرها از پیامک برای زمان‌بندی جلسات با درمان‌جوها استفاده می‌کنند. اما فراتر از این، متخصصان در مورد اینکه آیا این ایده‌ی خوبی است که درمان‌جوها بین جلسات در مورد مسائلی که مربوط به خودِ درمان هستند پیامک بدهند، اختلاف نظر دارند. بعضی از درمان‌گرها مشکلی در مورد پیامک‌ها یا تماس‌های گهگاهی از سوی درمان‌جوهایشان در خارج از جلسات ندارند، مخصوصا اگر درمان‌جو احساس سر درگمی یا حقارت داشته باشد. اما بقیه نگران هستند که چنین ارتباطی در مرزهای بین زندگی درمان‌جو و زندگی درمان‌گر تداخل ایجاد کند، در حالی که بعضی‌ها نگرانند که درمان‌جویی در هنگامی که درگیرِ یک بحران است به آنها پیامک بزند و آنها نتوانند بموقع پاسخ دهند. درمان‌جوها باید در مورد پیامک زدن به درمان‌گرشان و اینکه آیا (و چه زمانی) این کار قابل قبول است، با درمان‌گرشان صحبت کنند. اگر درمان‌جویی واقعا در یک موقعیت اضطراری باشد، همیشه باید با ۱۱۵ تماس بگیرد.

این مقاله با عنوان «Boundaries and Red Flags in Therapy» در «psychologytoday» منتشر و در اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۹ در ایتراپی ترجمه شد.

This Post Has 0 Comments

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Back To Top
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
گفتگو با پشتیبان ایتراپی
سلام. برای چت در واتس‌اپ یا تلگرام پشتیبانی که می‌خواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید.