skip to Main Content

کنش‌‌پریشی (Dyspraxia)

دیس‌پراکسی یا کنش‌‌پریشی نوعی اختلال مادام‌العمر در رشد مغز است که با مشکل در کنترل عضلات مشخص می‌شود. کنش‌‌پریشی موجب بروز مشکلاتی در هماهنگی حرکات عمده (مانند لگدزدن به توپ)، هماهنگی حرکات ظریف (مانند نگه‌داشتن قاشق)، گفتار و زبان می‌شود. این اختلال توانایی بیمار در انجام طیف وسیعی از فعالیت‌های معمول را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

حدود ۱۰-۶ درصد کودکان مبتلا به کنش‌پریشی هستند، اما میزان شیوع آن بیشتر است و بسیاری از کودکان مبتلا هیچ‌گاه شناسایی نمی‌شوند. شیوع بیماری در پسران چهار برابر دختران است. علائم کنش‌پریشی در بسیاری از افراد بزرگ‌سال بعدها تشخیص داده می‌شود، زیرا علائم آن‌ها در دوران کودکی موردتوجه قرار نگرفته است.

 

علل

علت این اختلال در اکثر بیماران ناشناخته است. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که کنش‌پریشی به دلیل اختلال در مسیرهای انتقال سیگنال‌ها / پیام‌ها از مغز به عضلات صورت می‌گیرد. عوامل خطر کنش‌پریشی عبارت‌اند از: کودکان نارس یا کم‌وزن در هنگام تولد و کودکانی که از مادران سیگاری، معتاد به مواد (مانند کوکائین یا ‌آمفتامین) یا الکل متولد شده‌اند.

 

انواع کنش‌‌پریشی

  • کنش‌‌پریشی فکری- حرکتی: کودک فعالیت‌های ساده تک‌مرحله‌ای را درک می‌کند اما در تبدیل آن به کارهای پیچیده مشکل دارد؛ مثلاً ممکن است تمام مراحل مسواک زدن را بداند، اما قادر به مسواک زدن نباشد.
  • کنش‌‌پریشی وهمی: فعالیت‌هایی که مستلزم برنامه‌ریزی و ترتیب‌گذاری است برای کودک دشوار است.
  • کنش‌‌پریشی کلامی: کودک به دلیل اختلال حرکتی عضلات دهان و زبان در تلفظ واژه‌ها مشکل دارد.
  • کنش‌‌پریشی ساختاری: کودک ازنظر تجسم فضایی مشکل دارد. او قادر نیست اشیا را به‌صورت یک الگو مرتب کند یا از روی یک نقاشی تقلید کند.
  • کنش‌‌پریشی گامی: راه رفتن کودک تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
  • کنش‌‌پریشی پوششی: کودک به دلیل اختلال در جهت‌یابی صحیح و ترتیب لباس، قادر به لباس پوشیدن نیست.

 

علائم کنش‌‌پریشی 

کنش‌‌پریشی ممکن است تأثیرات متفاوتی بر روی کودکان داشته باشد. برخی از کودکان بیش از دیگران تحت تأثیر این بیماری قرار می‌گیرند. علائم معمولاً در اوایل زندگی و در زمان نوزادی کودک ظاهر می‌شوند. برخی از علائم ممکن است با رشد کودک بهبود یابد. کودک ممکن است به‌طور غیرمعمولی تحریک‌پذیر باشد، بی‌وقفه گریه کند و دچار مشکلات تغذیه‌ای باشد. والدین ممکن است متوجه شوند که کودک در برخی فعالیت‌ها مانند غلت زدن، خزیدن، راه رفتن یا صحبت کردن، کند است.

 

تأثیر کنش‌‌پریشی بر بهزیستی بیمار

کنش‌‌پریشی بر روی آموزش، رفتار، ارتباطات و رشد مهارت‌هایی مانند مراقبت از خود که برای عملکرد مستقل لازم است، تأثیر می‌گذارد. مشکل در خواندن، نوشتن، ریاضیات و هجی‌کردن منجر به کاهش نمرات تحصیلی کودک می‌شود. تعامل با سایر کودکان و دوست‌یابی برای کودک دارای مشکلات گفتاری دشوار می‌کند. مشکلات حرکتی و گفتاری می‌تواند منجر به امتناع کودک از شرکت در فعالیت‌های فوق‌برنامه مانند بازی‌ها، ورزش‌ها، بحث‌ها و سایر فعالیت‌ها شود.

از آنجاکه این کودکان قادر به برقراری ارتباط عاطفی و اجتماعی با دیگران نیستند، این مسئله بر تعامل اجتماعی آن‌ها در مدرسه یا محل کار تأثیر می‌گذارد و منجر به کاهش عزت‌نفس و ایجاد اضطراب می‌شود. مشخص‌شده که این کودکان از مهارت‌های معمول سنی عقب‌تر هستند. به‌عنوان‌مثال مسواک زدن یا بستن دکمه می‌تواند برای یک کودک ۱۰ ساله دشوار باشد. مشکل در حافظه، درک و پردازش اطلاعات موجب می‌شود که برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی و اجرای فعالیت‌های معمول برای این بیماران دشوار باشد که بر روی عملکرد آن‌ها در مدرسه، دانشگاه یا محل کارشان تأثیر می‌گذارد.

 

تشخیص

هرچند ممکن است برخی کودکان خیلی زود علائم را بروز دهند، اما کنش‌پریشی اغلب در حدود ۵ سالگی تشخیص داده می‌شود. به والدین توصیه می‌شود که علائم شاخص و رفتاری کودک خود را زیر نظر بگیرند و در صورت مشاهده علائم هشداردهنده با پزشک مشورت کنند. معمولاً والدین کودک را دست‌وپا چلفتی و نامرتب توصیف می‌کنند. این علائم باید حداقل به مدت ۶ ماه قبل از اینکه کودک کنش‌پریش تلقی شود، وجود داشته باشد. ارزیابی کودک توسط گروهی متشکل از چندین متخصص انجام می‌شود که شامل متخصص مغز و اعصاب، متخصص اطفال، متخصص گفتاردرمانی، متخصص کاردرمانی و یک تن درمانگر است.

 

درمان

هیچ درمانی برای کنش‌پریشی وجود ندارد. ازآنجاکه کنش‌‌پریشی گاهی ممکن است با بیش‌فعالی همراه باشد، پزشک داروهایی برای بیش‌فعالی تجویز می‌کند که به تمرکز بیمار در هنگام کاردرمانی یا گفتاردرمانی کمک می‌کند. هرچند این عارضه قابل‌درمان نیست، اما با درمان علائم قابل‌تسکین است. هرچه کودک سریع‌تر اقدام به کند، پیش‌آگهی بیشتر خواهد بود. کنترل و مدیریت کنش‌پریشی متمرکز بر گسترش استراتژی‌هایی است که به بیمار کمک می‌کند از عهدۀ عملکردهای روزمره خود برآید.

کاردرمانی: کاردرمانی می‌تواند به بهبود تعادل و هماهنگی بیمار کمک کند. با تمرین مداوم تمرینات متخصص کاردرمانی، بیمار مهارت بیشتری برای انجام کارها کسب می‌کند.

گفتاردرمانی: اگر بیمار قادر به تلفظ صحیح کلمات نباشد گفتاردرمانی می‌تواند مؤثر باشد. گفتار درمانگر برای تلفظ کلمات خاص بر حرکت دهان و زبان تمرکز می‌کند. همچنین با آموزش کنترل تنفس به بیمار کمک می‌کند تا صدای خود را بلندتر یا ملایم‌تر کند.

هیپوتراپی: هیپوتراپی بر اسب‌سواری برای بهبود هماهنگی اشاره دارد. بیمار سوار اسب می‌شود و درمانگر از حرکات طبیعی اسب برای کمک به بیمار در بهبود مهارت‌های جسمی مانند تعادل و هماهنگی استفاده می‌کند.

آموزش ادراکی حرکتی: درمانگر ابتدا دستورات دیداری و شنیداری به کودک ارائه می‌دهد و سپس با استفاده از تمرینات خاص این دستورات را با حرکت کودک همساز می‌کند.

بازی فعال: هر بازی چه در خانه و چه در فضای باز که مستلزم فعالیت بدنی باشد می‌تواند به بهبود مهارت‌های حرکتی کودک کمک نماید.

 

پیشگیری

سیگار نکشیدن، عدم مصرف داروهای روان‌گردان، الکل و مواد مخدر در دوران بارداری تا حدی می‌تواند از کنش‌‌پریشی کودکان جلوگیری کرد. برای پیشگیری از وزن کم کودک در هنگام تولد به زنان توصیه می‌شود، رژیم غذایی سالم و متعادلی داشته باشند.

این مقاله با عنوان «dyspraxia» در www.medindia.net منتشر و در آذرماه ۱۳۹۹ در ای‌تراپی ترجمه شد.

This Post Has 0 Comments

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Back To Top
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
گفتگو با پشتیبان ایتراپی
سلام. برای چت در واتس‌اپ یا تلگرام پشتیبانی که می‌خواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید.
error: Content is protected !!