skip to Main Content
اختلال توره

اختلال توره چیست؟ علائم، علل و درمان

اختلال توره چیست؟

اختلال توره یا سندرم توره نوعی بیماری عصبی است که با تیک‌های غیرارادی و غیرقابل‌کنترل مشخص می‌شود. تیک‌ها، حرکات یا صداهای ناگهانی سریع، عودکننده و ناموزون هستند. علائم بیماری به‌طورمعمول بین ۴ تا ۶ سالگی بروز می‌کند و بین ۱۰ تا ۱۲ سالگی به اوج می‌رسد. از هر ۱۰۰۰ آمریکایی حدود سه نفر به اختلال توره مبتلا هستند و مردان ۲ تا ۴ برابر بیش از زنان دچار این اختلال می‌شوند.

برخی افراد مبتلا به توره، دچار وسواس‌های فکری و عملی (گرایش شدید به انجام مکرر اعمالی مانند شستن دست یا بررسی قفل در)، اختلال نقص توجه – بیش فعالی (مشکل در تمرکز)، ضعف یادگیری (مشکلات خواندن، نوشتن و حساب کردن) و اختلالات خواب (بیدار شدن مکرر یا صحبت کردن در خواب) هستند.

اختلال توره به‌طور‌معمول از طریق بررسی نوع تیک‌ها و ارزیابی سوابق خانوادگی تشخیص داده می‌شود. مطالعات تصویربرداری عصبی مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، توموگرافی کامپیوتری (CT) و اسکن‌های الکتروانسفالوگرام (EEG) یا آزمایش‌های خون خاص می‌تواند برای رد سایر اختلالاتی که ممکن است با توره اشتباه گرفته شود، مورداستفاده قرار گیرد. بااین‌حال، تشخیص اختلال توره به‌صورت بالینی صورت می‌گیرد. هیچ نوع آزمایشی برای تشخیص قطعی این اختلال وجود ندارد.

علائم

  • تیک‌های حرکتی متعدد و یک یا چند تیک صوتی
  • تیک‌ها قبل از ۱۸ سالگی بروز می‌کنند
  • تیک‌ها حداقل به مدت یک سال باقی‌مانده‌اند
  • تیک‌ها را نمی‌توان به وضعیت‌های مانند اختلال ناشی از مصرف مواد یا بیماری هانتینگتون نسبت داد

تیک‌ها دو دسته هستند: ساده و پیچیده. تیک‌های ساده حرکات کوتاه و ناگهانی هستند که تعداد محدودی از عضلات را درگیر می‌کنند. این تیک‌ها به‌صورت منفرد یا مجزا رخ می‌دهند و اغلب تکرار می‌شوند. برخی از نمونه‌های شایع تیک‌های ساده شامل پلک زدن، بالا انداختن شانه، پوزخند زدن، تکان دادن ناگهانی سر، جیغ زدن، پاک‌سازی گلو و خرناس است. تیک‌های پیچیده الگوهای متمایز و هماهنگ حرکات متوالی است که چندین دسته عضله را درگیر می‌کند. تیک‌های پیچیده ممکن است شامل پرش، بوییدن اشیا، لمس بینی، لمس افراد دیگر یا رفتارهای خودزنی باشد. در ۱۰ تا ۱۵ درصد موارد، تیک‌ها ممکن است همراه با بیان کلمات و عبارات نامناسب باشد. به این علائم، کوپروالیا یا هرزه‌گویی گفته می‌شود.

مبتلایان به اختلال توره گاهی قادرند این تیک‌ها را برای مدت کوتاهی سرکوب کنند، اما این تلاش مانند جلوگیری از عطسه است. درنهایت فشار تا حدی بالا می‌رود که تیک رها می‌شود. تیک‌ها در موقعیت‌های استرس‌زا بدتر می‌شوند و اغلب وقتی فرد آرام یا مشغول فعالیتی شود، بهبود می‌یابند. در اغلب موارد، تیک‌ها در هنگام خواب کاهش می‌یابند. افراد مبتلا پس از سرکوب تیک در مدرسه یا محل کار، اغلب به دنبال مکانی خلوت برای رها کردن آن هستند.

علل

هرچند علت اختلال توره ناشناخته است، اما تحقیقات حاکی از وجود ناهنجاری در برخی نواحی مغزی نظیر گانگلیون پایه، لوب‌ها و قشر پیشانی، مدارهای متصل‌کنندۀ این نواحی و انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین، سروتونین و نوراپی‌نفرین، مسئول ارتباط بین سلول‌های عصبی، است.

درنتیجۀ مطالعات ژنتیکی صورت گرفته در خانواده‌های مبتلا به اختلالات تیک، آلل‌های ژنی دخیل در ایجاد اختلال توره و انواعی از اختلالات ژنتیکی نادر شناسایی شده است. خانواده‌ها باید بدانند که استعداد ژنتیکی لزوماً منجر به اختلال توره نمی‌شود. این اختلال ممکن است به‌صورت تیک خفیف یا رفتارهای وسواسی بروز کند. همچنین ممکن است فرزندان حامل ژن، هیچ‌گونه علائمی را بروز ندهند.

جنسیت فرد نیز در بیان ژن سندرم توره نقش مهمی ایفا می‌کند. مردان مستعد، اغلب دچار تیک می‌شوند و زنان مستعد، اغلب دارای رفتارهای وسواسی هستند. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است در معرض خطرات ژنتیکی ابتلا به سایر اختلالات عصبی رفتاری مانند افسردگی یا سوءمصرف مواد باشند. مشاوره ژنتیکی افراد مبتلا به اختلال توره باید شامل بررسی کامل تمام بیماری‌های ارثی احتمالی در خانواده باشد.

مطالعات نشان داده که عوارض زایمان، سن بالای پدر، وزن کم هنگام تولد و استعمال دخانیات توسط مادر در دوران بارداری با شدیدتر بودن تیک‌ها ارتباط مستقیم دارد.

درمان اختلال توره

هرچند هیچ درمانی برای اختلال توره وجود ندارد، اما در اغلب موارد با بلوغ وضعیت فرد بهبود می‌یابد. هرچند این اختلال معمولاً مادام‌العمر و مزمن است، اما بیماری تحلیل‌برنده‌ای نیست. تیک‌ها با افزایش سن کاهش می‌یابند و این مسئله باعث می‌شود برخی بیماران مصرف دارو را قطع کنند. در مواردی نیز علائم پس از بلوغ به‌طور کامل بهبود می‌یابد. هرچند علائم تیک با افزایش سن کاهش می‌یابد، این احتمال وجود دارد که اختلالات عصبی رفتاری مانند افسردگی، حملات پانیک، تغییر خلق‌وخو و رفتارهای ضداجتماعی ادامه یابد و باعث ایجاد اختلال در زندگی این افراد شود.

داروها

ازآنجاکه علائم اغلب تأثیر چندانی بر عملکرد بیماران ندارد و روند رشد معمولاً به‌طور طبیعی پیش می‌رود، اکثر افراد مبتلا به اختلال توره به هیچ نوع دارویی احتیاج ندارند. بااین‌حال داروهایی برای کمک به رفع علائم مختل‌کنندۀ عملکردهای روزانۀ افراد، در دسترس هستند. متأسفانه، هیچ دارویی برای درمان تمام مبتلایان به اختلال توره وجود ندارد، همچنین هیچ دارویی علائم را به‌طور کامل از بین نمی‌برد. داروهای در دسترس برای اختلال توره، تنها می‌توانند در کاهش علائم خاص مؤثر باشند.

از داروهای اعصاب مانند هالوپریدول و پیموزید می‌توان در درمان برخی از بیماران دارای علائم شدید استفاده کرد. این داروها معمولاً در دوزهای کم تجویز می‌شوند و تا زمان دستیابی به بهترین تعادل ممکن بین علائم و عوارض جانبی به‌تدریج افزایش می‌یابد. عوارض جانبی عصبی مانند لرزش، واکنش‌های دیستونیک (حرکات یا وضعیت‌های پیچشی)، علائم شبه پارکینسون و سایر مشکلات حرکتی (غیرارادی) کمتر شایع هستند و با کاهش دوز به‌راحتی کنترل می‌شوند. قطع داروهای اعصاب پس از استفادۀ طولانی‌مدت باید به‌آرامی صورت گیرد تا از بازگشت تیک و حرکات جلوگیری شود. بااین‌حال، ممکن است دارای عوارض جانبی شامل خستگی، افسردگی، اضطراب و افزایش وزن باشد. دشواری در تفکر نیز می‌تواند برای بیمار آزاردهنده باشد.

کلونیدین و گوانفاسین، دو داروی ضد فشارخون، نیز می‌توانند در درمان تیک‌ها مؤثر باشند. رایج‌ترین عارضۀ جانبی این داروها که استفاده از آن‌ها را محدود می‌کند، خواب‌آلودگی است. خستگی، خشکی دهان، تحریک‌پذیری، سرگیجه، سردرد و بی‌خوابی از عوارض جانبی شایع استفاده از کلونیدین است. فلوفنازین و کلونازپام نیز ممکن است برای کمک به کنترل علائم تیک تجویز شوند.

داروهای مؤثری نیز برای درمان برخی از اختلالات رفتاری مرتبط در دسترس هستند. بر طبق برخی گزارشات، داروهای محرکی مانند متیل فنیدیت و دکستروآمفتامین که معمولاً برای اختلالات نقص‌توجه و بیش‌فعالی تجویز می‌شوند، می‌توانند مؤثر باشند. فلوکستین، کلومیپرامین، سرترالین یا پاروکستین در درمان رفتارهای وسواسی که موجب اختلال شدید در عملکردهای روزانه می‌شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

روان‌درمانی

روان‌درمانی نیز می‌تواند مفید باشد. هرچند مشکلات روان‌شناختی دخالتی در ایجاد اختلال توره ندارند، اما روان‌درمانی می‌تواند به مواجه بهتر افراد با این اختلال و مقابله با مشکلات ثانویۀ اجتماعی و عاطفی پیش‌آمده کمک کند. بااین‌حال روان‌درمانی تأثیری در سرکوب تیک‌های بیمار ندارد. اخیراً، درمان‌های خاص رفتاری نظیر آموزش آگاهی و آموزش واکنش‌های متناقض، مانند حرکت ارادی در پاسخ به تمایلات شدید، در آزمایش‌های کنترلی، اثربخشی نشان داده‌اند.

تکنیک‌های ریلکسیشن و بازخورد زیستی می‌تواند در کاهش استرس‌هایی که ممکن است منجر به افزایش علائم تیک شوند، مفید باشد.

تحصیل و آموزش

هرچند دانش‌آموزان مبتلا به توره اغلب عملکرد خوبی در کلاس درس دارند، اما برخی از آن‌ها ممکن است دارای مشکلات یادگیری باشند. چنانچه اختلال نقص توجه- بیش فعالی، وسواس و تیک‌های مکرر در عملکرد تحصیلی یا سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان تداخل ایجاد کند، لازم است در محیط‌های آموزشی قرار گیرند که بتوانند نیازهای فردی آن‌ها را به‌طور ویژه‌ای موردتوجه قرار ‌دهند. این دانش‌آموزان ممکن است به تدریس خصوصی، دوره‌های کوتاه‌تر یا ویژه و در بعضی موارد مدارس خاص نیاز داشته باشند.

دانش‌آموزان مبتلا به اختلال توره نیازمند محیط‌های آموزشی انعطاف‌پذیر و عاطفی هستند که علاوه بر ترغیب آن‌ها به فعالیت بر اساس ظرفیت‌شان، انعطاف‌پذیری لازم برای تأمین نیازهای ویژۀ آن‌ها را نیز داشته باشند. چنین محیطی در صورت امکان باید شامل مکان مطالعۀ اختصاصی، امتحانات خارج از کلاس، آزمون‌های بدون زمان‌بندی و یا حتی امتحانات شفاهی در مواردی باشد که این علائم در توان نوشتاری دانش‌آموز اختلال ایجاد می‌کند.

این مقاله با عنوان «Tourette’s disorder» در psychologytoday  منتشر و در دی ماه ۱۳۹۹ در ایتراپی منتشر شد.

This Post Has 0 Comments

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Back To Top
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
گفتگو با پشتیبان ایتراپی
سلام. برای چت در واتس‌اپ یا تلگرام پشتیبانی که می‌خواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید.
error: Content is protected !!